Mirsad Aslani: Prizren prije i nakon dolaska Osmanskog Carstva

U različitim vremenskim periodama Prizren je pretrpio različite nazive, prvi put je bio poznat pod imenom Thermidava (Sermidava), izvor ovoga je djelo poznatog geografa Aleksandara Klaudios Ptolmea.

Zatim od najpoznatijih imena kojim se Prizren zvao su: Theranda, Prizdrijana, Preasren, Prizrend i na kraju Prizren.

Formiranje Prizrena u početnim fazama kao regionalne sredine datira još od epohe Bizantinaca. Historijsko društveno stanje na teritoriji Iliro-Albanaca na Balkanu bilo je veoma teško jer je Bizantijnsko Carstvo u tom vremenu kao vodeća sila bilo gotovo sve vrijeme u ratovima sa Bugarima, Mađarima i drugim narodima Balkana na Iliro-Albanskim teritorijama. Bizantijnsko Carstvo je potpuno nestalo 1275. godine.

Od X do XIII vijeka Prizren je bio takođe pod Bugarskom okupacijom. Godine 1169, nakon Bitke kod Pentine (blizu današnje Mitrovice) Prizren je bio pod vlastima Srbije, Stefana Njemanje, ali nakon poraza na Moravi 1190. godine, Srbija ponovo bila prinuđena prepustiti Prizren Bizantincima. Zatim 1275. godine grad ponovo pada u ruke stare Srbije, pod kontrolom Stefana Prvovenčanog. U tom periodu gotovo da je Prizren bio centar trgovine gdje je trgovina karavanima funkcionirala gotovo čitave godine. Nagle i stalne promjene vlasti u periodu prije dolaska Osmanskog Castva učinile su da Prizren doživi drastične promjene kako u pozitivnom, takođe i u negativnom pogledu, tako da nakon čestih poraza Srba, dešavalo se da Prizren čak do te mjere bude gotovo prekinut u komunikaciji, takođe i trgovini. Zbog ovog razloga davne 1433. godine, Prizren se često spominjao čak i kao napušteno mjesto.

Prizren u Osmanskom Carsvu

1343. godine, Osmanlije su orijentisali svoje interese ka balkanskim državama.

Ne zna se baš tačno kada su Turci, preciznije Osmanlije oslobodile Prizren. Prema nekim izvorima navodi se da su se Osmanlije naselile u Prizrenu 1455. godine, dok neki drugi izvori navode da se to desilo 1459. godine.

U literaturi se navodi da je oslobodilac Prizrena bio Ahmet-beg Evrenoszade. Na početku oslobođenja Prizren se ne spominje gotovo nigdje kao i nakon oslobođenja drugih Balkanskih gradova. Dok kasnije postaje centar jake ekonomije, kulture i obrazovanja i administrativne politike.

Navodi se da nakon ulaska Osmanske vladavine u Prizrenu, grad preuzeo funkciju centra administracije Sandžaka. U pisanim dokumentima 1570. godine vezano sa njegovim funkcioniranjem, spominju se pet Nahi unutar Sandžaka Prizrena. Dok godine 1813 postao je centar Vilajeta i postao kao glavni grad četiri Sandžaka (Prizrena, Skoplja, Dibre i Niša). U prošlosti u odsustvu industrije, potrijebe cijelokupnog stanovništva, kako u naseljenim urbanim mjestima, tako i u rularnim mjestima regije Prizrena, veoma su bili istaknuti zanatski poslovi. Tako da gotovo tokom čiteve Osmanske vladavine pored trgovine, ekonomija društva bila je zasnovana na zanatsvo koje je donijelo veliki prosperitet ekonomije u tom vremenu. Jedno od istaknutijih stvari osmanskog društva u ovom periodu takođe je bila kultura i obrazovanje, koje su sa sobom donjeli i vjeru Islama. Osmanlije su Prizren nazvali ‘’Mali Istambul’’ trudeči se da i od Prizrena stvore mitologiju, izgradjujući džamije, mehtebe, hamame, i jos druge vjerske objekte.

Izvori:
1.Abib Ahmeti: ’’Theranda-Prizren ndër shekuj’’, Prizren, 1996
2.Muhamed Shkuriu:‘’Prizren i lashte- morfologjia e ecurive për ruajtjen e kulturës materiale ’’,Prizren 2001
3.Grupa autora:Kosovo nekad i danas, izdavac:Ekonomska Politika’’,Beograd Februar 1973.
4.Nexhat Ibrahimi: ‘’Islami dhe muslimanet në tokat Iliro shqiptare dhe ne Ballkanin mesjetar/shekujt IX-XII, Prishtine 2003
5. Prof. Dr. Haskuka: ‘’Analiza e funksioneve të Prizrenit gjate shkeujve
6.Edukata Islame’’, Revistë fetare, shkencore e kulturore, nr57, biti XXV, botoi: Kryesia e Bashkësis Islame, Prishtinë, 1995
7.Edukata Islame’’ nr: 75, botoi: Kryesia e Bashkësisë Islame, Prishtine 1995
8. Salajdin Krasniqi: ‘’Prizreni- Udhetim neper kohe’’

Zadnje iz rubrike

Najnovije vijesti »

Popularno

Facebook

Fotografija dana