Duhovi evropskog separatizma

Izbori u Kataloniji samo su jedan od pokazatelja da previranja u EU-u doprinose mogu─çem raspadu nekoliko dr┼żava ─Źlanica.

Izbori u Kataloniji ubrzali su val separatizma koji prolazi Evropom. Nakon pada komunizma i raspada sovjetskog bloka, kreatori politike bili su zabrinuti u vezi sa razjedinjenjem brojnih dr┼żava Centralne i Isto─Źne Evrope. U narednoj deceniji, ekonomski stagniraju─ça Evropska unija bi se mogla na─çi u sli─Źnoj neprilici.

Paradoksalno, dok neki zvani─Źnici EU-a pozivaju na stvaranje federalne Evrope kako bi se blok o┼żivio kroz politi─Źku uniju, previranja u EU-u doprinose potencijalnom raspadu nekoliko dr┼żava ─Źlanica.

Dalekose┼żni rezovi u socijalnoj pomo─çi i dr┼żavnim subvencijama, rastu─ça nezaposlenost i stagniraju─çe plate podsti─Źu socijalno nezadovoljstvo, politi─Źku borbenost, a u nekim slu─Źajevima i o┼żivljavanje dugogodi┼ínjeg regionalnog separatizma.

Podr┼íka otcjepljenju mo┼że se pro┼íiriti tamo gdje postoji rasprostranjen osje─çaj ekonomske nesigurnosti, eksploatacija i lo┼íe upravljanje centralnih vlasti. Separatisti─Źke tendencije su najja─Źe u bogatijim regijama, gdje raste ljutnja ┼íto moraju pla─çati za siroma┼ínija podru─Źja. ┼ápanija i Italija se ─Źine glavnim kandidatima za razjedinjenje.

Ekonomska stagnacija

Tokom predsjedni─Źkih i regionalnih izbora 25. novembra, Katalonija je, zapravo, glasala za referendum o nezavisnosti.

Iako je glavna pronezavisna stranka katalonskog predsjednika Artura Masa izgubila osamnaest mjesta u regionalnom Parlamentu, dvije tre─çine bira─Źa glasale su za stranke koje su za odr┼żavanje referenduma o nezavisnosti.

Jedna od njih je Republikanska ljevica, koja se na┼íla na drugom mjestu, uglavnom zbog protivljenja Vladinim mjerama ┼ítednje. Ako se dvije vode─çe stranke budu mogle zdru┼żiti, onda bi se ┼ápanija suo─Źila sa ustavnom krizom u vezi s katalonskom secesijom.

Na referendumu o dr┼żavnosti, kako pokazuju ispitivanja javnog mnijenja, 57 posto Katalonaca bi glasalo za nezavisnost, ┼íto je pove─çanje za 14 posto u odnosu na prije godinu i po. Ve─çina gra─Ĺana je ubije─Ĺena da bi katalonska dr┼żava bolje funkcionirala kao ─Źlanica EU-a, nego kao jedna od 17 ┼ípanskih provincija.

Du┼żni─Źka kriza i ekonomska stagnacija ┼ápanije u prvi plan su u nekoliko regija iznijeli dugo tinjaju─ça antimadridska osje─çanja.

Katalonija sa 7,5 miliona stanovnika, ┼íto je 16 posto stanovni┼ítva ┼ápanije, proizvodi petinu nacionalnog bogatstva i njeni gra─Ĺani se ┼żale na to da Barcelona upla─çuje daleko vi┼íe poreza Madridu nego ┼íto prima natrag. Ustvari, katalonski porezi poma┼żu finansiranje siroma┼ínijih ┼ípanskih regija.

┼ápanska Vlada obe─çala je da ─çe blokirati katalonski referendum, tvrde─çi da ustav nijednoj regiji ne dopu┼íta da proglasi nezavisnost. Pronezavisni Katalonci tvrde da ─çe jaka ve─çina onih za nezavisnost prisiliti ┼ápaniju da promijeni Ustav, te da ─çe EU morati po┼ítovati samoopredjeljenje. Dodatni problem za Madrid je taj ┼íto bi katalonski primjer mogao poslu┼żiti kao presedan za druge regije, naro─Źito Baskiju.

Stanje u Italiji, Škotskoj i Belgiji

U Italiji, Sjeverna liga (Lega Nord) zagovara transformaciju zemlje u federalnu dr┼żavu sa znatnom regionalnom autonomijom.

Me─Ĺutim, sada su tu sve sna┼żniji glasovi koji ka┼żu da bi potpuno otcjepljenje zapadne Italije, poznate kao Padanija, moglo biti optimalno rje┼íenje. To bi odvojilo bogatiju sjevernu regiju od njenog siroma┼ínijeg ju┼żnog ro─Ĺaka i navodno nesposobnih politi─Źara u Rimu. Ostale regije, tako─Ĺer, tinjaju, uklju─Źuju─çi Ju┼żni Tirol i Veneciju, ─Źiji gra─Ĺani mogu tra┼żiti ponovno stvaranje Mleta─Źke Republike.

┼ákotska regionalna Vlada u Edinburghu planira u jesen 2014. odr┼żati referendum o nezavisnosti od Ujedinjenog Kraljevstva, a ispitivanja javnog mnijenja pokazuju da podr┼íka raste. Premijer David Cameron pristao je na glasanje u oktobru, po┼íto je ┼ákotska nacionalna stranka (SNP) osigurala ovla┼ítenje za odr┼żavanje referenduma, nakon uvjerljive pobjede na ┼íkotskim parlamentarnim izborima u maju 2011.

─îak ni srce EU-a nije imuno na secesionisti─Źke tendencije. Sama Belgija mo┼żda ne─çe opstati kao jedinstvena dr┼żava, jer flamanske stranke te┼że nezavisnosti od Valonije i Brisela, a neke su ─Źak i za potpuno spajanje sa Holandijom.

Nakon pada centralne Vlade 2010 godine, Belgija je postavila svjetski rekord u nemogu─çnosti da formira novu vladu, koji je prethodno dr┼żao poslijeratni Irak. Nakon 541 dana pregovora, usmjerenih na ustavne reforme i devoluciju, izabrana je nova Vlada.

Me─Ĺutim, na lokalnim izborima u oktobru 2012, separatisti─Źka Nova flamanska alijansa (NVA) osvojila je 20 od 35 okruga, a njen vo─Ĺa Bart De Wever izabran je za gradona─Źelnika Antwerpena.

De Wever je iskoristio ogor─Źenost u Flandriji ┼íto ta regija subvencionira francusko govorno podru─Źje Valoniju, kao i osje─çaj da ─çe biti uspje┼ínija sama. NVA trenutno ne te┼żi potpunom otcjepljenju, ve─ç ┼żeli da Belgija postane konfederacija.

Flamanske stranke tra┼że ┼íiroku autonomiju, posebno na podru─Źju socijalne sigurnosti i oporezivanja, dok siroma┼ínija Valonija strahuje od gubitka federalne socijalne sigurnosti.

Svaka nova evropska dr┼żava trebat ─çe, tako─Ĺer, odlu─Źiti da li ─çe se pridru┼żiti EU-u, dok ─çe dr┼żave ─Źlanice morati utvrditi da li ih, zapravo, ┼żele unutar Unije. EU mo┼że biti neodlu─Źna u podr┼żavanju nove runde pro┼íirenja i finansijskog tereta koji je mo┼że pratiti.

Ulazak novonastale nezavisne ┼ákotske, Padanije ili Katalonije bi zahtijevao jednoglasnu saglasnost postoje─çih ─Źlanica, a taj proces bi bio dug i naporan. U Madridu je premijer Rajoy ve─ç upozorio Barcelonu da ─çe morati ponovno podnijeti zahtjev za pristupanje EU-u, te da bi njen put ka Uniji mogla blokirati ┼ápanija.

Dodatnu nesigurnost predstavlja i to da li bi nove dr┼żave podr┼żale federalizaciju ili labavu Uniju. Nakon ┼íto steknu svoju dr┼żavnost, ─Źini se malo vjerovatnim da ─çe pobjedni─Źke vlade biti spremne predati svoju nezavisnosti unutar federalne Evrope.

Zadnje iz rubrike

Najnovije na portalu »

Popularno

Facebook

´╗┐